فیلم کوتاه؛ میدان تجربه و کشف زبان مستقل سینما

در یکصد و چهل‌ویکمین جلسه «پاتوق فیلم کوتاه اصفهان»، چهار فیلم «ضلعی برای خروج» به کارگردانی احسان همتی، «نیجریه» به کارگردانی صباح گویلی، «وین» به کارگردانی مصطفی شبان و «پژواک» به کارگردانی چارلی دلپورت به نمایش درآمد و شبان، فیلمساز و منتقد، درباره ویژگی‌های فیلم کوتاه، چالش‌های تولید و اهمیت فیلمنامه و زبان مستقل این قالب سخن گفت.

فیلم کوتاه؛ نسخه فشرده فیلم بلند نیست

شبان با تأکید بر اینکه فیلم کوتاه نباید صرفاً نسخه‌ای فشرده از فیلم بلند باشد، گفت فیلم کوتاه باید فرصتی برای تجربه و آزمون باشد و فیلمساز نباید از اشتباه کردن در این مسیر بترسد.

او با اشاره به گرایش برخی فیلمسازان به تقلید از جریان‌های رایج سینما، بر ضرورت پیدا کردن زبان شخصی تأکید کرد و افزود تکرار الگوهای موفق دیگران لزوماً به تولید یک فیلم موفق منجر نمی‌شود.

اقتصاد تولید و راه‌های تازه برای ساخت فیلم

این فیلمساز با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید فیلم کوتاه، کوچک‌تر کردن گروه، کاهش زمان فیلمبرداری و استفاده از امکانات در دسترس را از راه‌های ادامه تولید دانست و حتی ساخت فیلم‌های چنددقیقه‌ای با تلفن همراه را قابل توجه دانست.

شبان همچنین با اشاره به تغییر عادت‌های مخاطبان و گسترش ویدئوهای عمودی، پذیرش فناوری‌های جدید و تغییرات رسانه‌ای را برای فیلمسازان ضروری دانست.

فیلمنامه؛ یکی از مهم‌ترین مسائل فیلم کوتاه

او یکی از ضعف‌های اصلی بسیاری از فیلم‌های کوتاه را در فیلمنامه، ایده و داستان دانست و تأکید کرد افزایش بودجه به‌تنهایی نمی‌تواند فیلم بهتری بسازد. به گفته او، فیلمساز باید پیش از تولید بداند داستانش قرار است به چه نقطه‌ای برسد و آیا اساساً برای قالب کوتاه مناسب است یا نه.

روایت، فرم و شخصیت‌پردازی در فیلم‌های پاتوق ۱۴۱

شبان درباره «ضلعی برای خروج» ضمن توجه به طراحی صحنه، لباس و عناصر بصری، پرسش‌هایی درباره منطق روایی، قابل پیش‌بینی بودن پایان و انگیزه شخصیت‌ها مطرح کرد.

درباره «نیجریه» نیز مسئله اصلی را در ارتباط نگرفتن با روایت و ضعف در پیوند میان فیلمنامه، فرم و زبان سینمایی دانست.

او درباره «وین»، فیلم خودش، با نگاهی انتقادی اشاره کرد که پس از گذشت زمان، برخی ضعف‌های اثر برایش آشکارتر شده و معتقد است داستان و پیشینه شخصیت‌ها می‌توانست ظرفیت بیشتری برای یک فیلم بلند داشته باشد.

خشونت؛ موضوع یا شیوه روایت؟

بخش دیگری از نشست به حضور خشونت، مصرف مواد و الفاظ نامناسب در برخی فیلم‌های کوتاه اختصاص داشت. شبان در پاسخ تأکید کرد سینما الزاماً نباید تنها موضوعات اخلاقی و مطلوب را نمایش دهد؛ مسئله مهم، شیوه مواجهه فیلمساز با موضوع و تبدیل آن به یک تجربه سینمایی و زیبایی‌شناسانه است.

او در پایان بر اهمیت فرم، زیبایی‌شناسی و نگاه شخصی فیلمساز تأکید کرد و فیلم کوتاه را عرصه‌ای برای تجربه، کشف و پیدا کردن زبان مستقل سینما دانست.