گسترش یک میلیون هکتاری بیابان در اصفهان در یک دهه

محمدعلی کاظمی از گسترش مناطق بیابانی استان به یک میلیون هکتار طی یک دهه اخیر خبر داد و گفت: وسعت مراتع استان ۶.۳ میلیون هکتار است که ۶۰ درصد مساحت استان را شامل می‌شود. متأسفانه ۳۰ درصد مساحت استان، یعنی حدود ۳.۲ میلیون هکتار، عرصه بیابانی است؛ این در حالی است که میانگین بیابان‌زایی در کشور ۲۰ درصد و در جهان حدود ۱۰ درصد است.

وی افزود: پیش از این ۱۲ شهرستان بیابانی داشتیم، اما به تازگی شهرضا و گلپایگان نیز به جمع شهرستان‌های بیابانی اضافه شدند.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان با اشاره به روند افزایش مناطق تحت تأثیر فرسایش بادی تصریح کرد: بر اساس مطالعات سال ۱۳۸۹، مساحت این مناطق در استان یک میلیون و ۸۸۹ هزار و ۶۴۲ هکتار بود که در مطالعات سال ۱۳۹۸ به ۲ میلیون و ۸۳۴ هزار و ۴۵۶ هکتار رسید. این یعنی تقریباً یک میلیون هکتار به بیابان‌های استان در طول یک دهه اضافه شده است. کانون‌های بحرانی فرسایش بادی نیز از یک میلیون هکتار در سال ۱۳۸۹ به یک میلیون و ۵۰۰ هزار هکتار در سال ۱۳۹۸ افزایش یافته که نشان‌دهنده رشد ۴۱۳ هزار هکتاری است.

۱۴ کانون فعال گردوغبار در کمین اصفهان

کاظمی با بیان اینکه در حال حاضر ۱۴ کانون داخلی فرسایش بادی و تولید گردوغبار در ۱۳ شهرستان وجود دارد، گفت: با اضافه شدن شهرضا و گلپایگان، مساحت این کانون‌ها به یک میلیون و ۵۰۰ هزار هکتار رسیده و حدود ۱۴ درصد مساحت استان را در بر می‌گیرد. ضمن اینکه کانون‌های بحرانی استان‌های همجوار مانند قم، سمنان، یزد و خراسان جنوبی نیز پتانسیل غبارخیزی بالایی دارند که استان اصفهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وی در تشریح پراکندگی این کانون‌ها توضیح داد: ۱۰۵ هزار هکتار از کانون‌های بحرانی در مناطق چهارگانه محیط زیستی اصفهان، ۱۱۶ هزار هکتار در اراضی کشاورزی، بایر و رها شده، ۵۷۵ هکتار جاده‌های خاکی، سه هزار و ۳۴۸ هکتار مسیل‌های خشک رودخانه‌ها از جمله زاینده‌رود و ۲۴ هزار و ۵۵۵ هکتار نیز در معادن و دپوی باطله قرار دارد.

تهدید جدی برای اراضی کشاورزی و سکونتگاه‌ها

مدیرکل منابع طبیعی استان با هشدار نسبت به تبعات گسترش بیابان‌زایی اظهار کرد: مجموعاً یک میلیون و ۲۵۵ هزار و ۷۱۰ هکتار از کانون‌ها در عرصه‌های تحت حفاظت منابع طبیعی است که ۱۷۸ هزار هکتار آن را جنگل‌های دست‌کاشت تشکیل می‌دهد. تهدید برای مزارع و اراضی کشاورزی به حدی جدی است که بدون وجود این جنگل‌ها، بسیاری از این اراضی و روستاها احتمالاً خالی از سکنه می‌شدند.

کاظمی به تخریب‌های معادن در دشت سجزی به عنوان بحرانی‌ترین منطقه شرق اصفهان اشاره کرد و گفت: برداشت بی‌رویه و تخلیه نخاله‌ها در معادن سنگ، شن، ماسه، گچ و خاک رس این منطقه، شرایط را به شدت بحرانی کرده است.

وی در ادامه به اقدامات انجام‌شده برای مهار بیابان‌زایی اشاره کرد و افزود: مدیریت روان‌آب و بذرکاری در ۱۳ هزار و ۱۵۵ هکتار، مالچ‌پاشی در ۳۰ هزار و ۸۶ هکتار که عمدتاً مالچ نفتی بوده و اکنون به دلیل مسائل زیست‌محیطی به سمت مالچ‌های طبیعی و معدنی حرکت کرده‌ایم، مطالعه یک میلیون و ۱۵۷ هزار و ۵۶۳ هکتار از بیابان‌ها، احداث تل‌های رسوب‌گیر در ۱۰۶ کیلومتر، ایجاد بادشکن در هزار و ۲۰۷ هکتار و حفاظت و قرق سالانه از جمله این اقدامات بوده است.