کمبود سوخت شروعی برای خاموشی های آذر

محمد اله‌داد، مدیرعامل توانیر، از احتمال اعمال محدودیت‌های دو ساعته در طول روز خبر داده و این موضوع را به میزان تأمین سوخت و مدیریت مصرف مردم گره زده است.

به گزارش اخبار اصفهان، شرکت توانیر با اعلام محدودیت در تأمین برق از ابتدای آذرماه، دلیل اصلی این اقدام را کمبود سوخت نیروگاه‌ها عنوان کرد. این محدودیت‌ها با هدف مدیریت منابع انرژی و حفظ پایداری شبکه در مواجهه با تغییرات اقلیمی و نیازهای فصلی، به صورت برنامه‌ریزی شده برای مدتی محدود اعمال خواهد شد.

تغییر بهانه، تداوم بحران

تابستان ۱۴۰۵ با خاطره‌ای تلخ از خاموشی‌های گسترده، توقف چرخ‌های تولید و اختلال در زندگی روزمره بود. آن زمان، عبارت تخصصی ناترازی برق را شنیدیم و به ما گفتند که فشار وسایل سرمایشی، توان شبکه را گرفته است و با رسیدن پاییز و خنک شدن هوا، نفسی راحت کشیدیم و تصور کردیم که تاریکی به پایان رسیده است. اما حالا که در ابتدای آذرماه هستیم، دوباره همان پیام‌های آشنای محدودیت برق به گوشی‌های مردم می‌رسد. تفاوت این بار در چیست؟ حالا دیگر بحث گرمای هوا نیست، بلکه بهانه «کمبود سوخت نیروگاه‌ها» پیش کشیده شده است. این تغییر بهانه، یک حقیقت تلخ را آشکار می‌کند: مشکل صنعت برق ما نه در دمای هواست و نه در مصرف مردم، بلکه در مدیریت زیرساخت‌هایی است که هر فصل با یک دلیل جدید، شهرها را به تاریکی می‌کشانند.

محمد اله‌داد، مدیرعامل توانیر، از احتمال اعمال محدودیت‌های دو ساعته در طول روز خبر داده و این موضوع را به میزان تأمین سوخت و مدیریت مصرف مردم گره زده است. اما اینجا یک سؤال اساسی مطرح می‌شود که چرا در کشوری که روی دریاهای نفت و گاز است، تأمین سوخت برای نیروگاه‌های داخلی به یک چالش تبدیل شده که نتیجه‌اش خاموشی خانه‌ها باشد.

وقتی در تابستان دلیل خاموشی را ناترازی و در زمستان کمبود سوخت می‌دانند، یعنی ما با یک بحران گذرا روبرو نیستیم، بلکه با یک نقص ساختاری در برنامه‌ریزی‌های بلندمدت مواجه هستیم. این تناقض نشان می‌دهد که صنعت برق کشور، به جای آنکه با نگاهی استراتژیک به دنبال رفع ریشه‌ای مشکلات باشد، تنها به دنبال «مدیریت بحران‌های لحظه‌ای» است؛ یعنی هر بار که مشکلی پیش می‌آید، ساده‌ترین و ارزان‌ترین راه، یعنی قطع برق مشترکین را انتخاب می‌کند.

سرمایه ملی در برابر خاموشی‌های برنامه‌ریزی شده

تأثیر این خاموشی‌ها به تاریک شدن خانه مردم محدود نمی‌شود. توقف فعالیت واحدهای تولیدی و صنعتی در هر ساعت از خاموشی، خسارات میلیاردی به اقتصاد ملی وارد می‌کند. وقتی صنعت برق نتواند پایداری شبکه را تضمین کند، اعتماد سرمایه‌گذاران به زیرساخت‌های کشور از بین می‌رود.

اینکه توانیر از مردم می‌خواهد با صرفه‌جویی در مصرف گاز و برق، صنعت برق را یاری دهند، تا حدی غیرمنصفانه به نظر می‌رسد. چرا مسئولیتی که بر عهده مدیران برای تأمین سوخت و نوسازی نیروگاه‌ها بود، اکنون به دوش مصرف‌کننده‌ای می‌افتد که هر فصل با بهانه‌ای مختلف، حق ابتدایی خود یعنی دسترسی به انرژی را از دست می‌دهد؟ صرفه‌جویی باید نتیجه یک فرهنگ باشد، نه ابزاری برای پوشاندن ضعف‌های مدیریتی و نقص در تأمین سوخت.

مدیریت به روش قطع برق

استفاده از اپلیکیشن برق من و پیام‌رسان بله برای اطلاع‌رسانی محدودیت‌ها، شاید از نظر فنی پیشرفت باشد، اما از نظر مدیریتی، تنها راهی برای کاهش خشم مردم است تا بدانند چه زمانی برقشان قطع می‌شود. اما این اطلاع‌رسانی‌ها، پاسخ سؤال اصلی را نمی‌دهد که چرا هر سال در آستانه زمستان، غافلگیر می‌شویم.

وقتی مدیرعامل توانیر می‌گوید محدودیت‌ها به میزان مدیریت مصرف مردم بستگی دارد، در واقع دارد توپ را به زمین مشترکین می‌اندازد. این رویکرد باعث می‌شود که مسئولان از پاسخگویی در مورد دلیل واقعی کمبود سوخت و عدم نوسازی نیروگاه‌ها شانه خالی کنند.

پایان مسیر بهانه‌ها

واقعیت این است که صنعت برق ایران به جای وصله‌پینه کردن، نیاز به یک جراحی اساسی دارد. تکیه بر سوخت‌های فسیلی و عدم توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، باعث شده تا هر سال با تغییر فصل، با یک بحران جدید روبرو شویم. اگر امروز با کمبود گاز برای نیروگاه‌ها مواجه هستیم، این نتیجه سال‌ها بی‌توجهی به تنوع‌بخشی منابع انرژی است.