تبدیل «انجمن اولیا و مربیان» به سازمان؛ گامی به سوی حکمرانی مشارکتی در تعلیم و تربیت

تصویب و ابلاغ ماده واحده تبدیل «انجمن اولیا و مربیان» به «سازمان انجمن اولیا و مربیان» را می‌توان یکی از مهم‌ترین تحولات ساختاری سال‌های اخیر در نظام آموزشی کشور دانست؛ تحولی که به گفته وزیر آموزش و پرورش، با هدف تقویت نقش خانواده‌ها در فرآیند تعلیم و تربیت و ایجاد ظرفیت‌های تازه در حوزه برنامه‌ریزی، منابع انسانی و مالی شکل گرفته و قرار است زمینه مشارکت مؤثرتر اولیا در تصمیم‌سازی‌های آموزشی را فراهم کند.

به گزارش اخبار اصفهان وزارت آموزش و پرورش در ادامه برنامه‌های تحول‌آفرین خود، گام تازه‌ای در جهت بازتعریف نقش خانواده در نظام تعلیم و تربیت برداشته است. در همین راستا، علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، از تصویب ماده واحده تبدیل «انجمن اولیا و مربیان» به «سازمان انجمن اولیا و مربیان» خبر داد؛ تصمیمی که به گفته وی، می‌تواند زمینه ارتقای جایگاه نهادی این مجموعه و افزایش کارآمدی آن در سطح ملی و استانی را فراهم سازد.

انجمن اولیا و مربیان در دهه‌های گذشته به عنوان یکی از مهم‌ترین حلقه‌های ارتباطی میان خانواده و مدرسه شناخته می‌شد. این انجمن در مدارس سراسر کشور بستری برای تعامل والدین با مدیران و معلمان فراهم می‌کرد و در موضوعاتی چون مسائل تربیتی، فرهنگی و حتی برخی امور اجرایی مدرسه نقش حمایتی داشت. با این حال، بسیاری از کارشناسان حوزه آموزش بر این باور بودند که محدود بودن اختیارات ساختاری این انجمن، مانع از بهره‌گیری کامل از ظرفیت‌های گسترده خانواده‌ها در نظام آموزشی شده است.

بر همین اساس، تبدیل این انجمن به یک «سازمان» می‌تواند نقطه عطفی در مسیر ارتقای مشارکت اجتماعی در آموزش و پرورش باشد. در ساختار اداری کشور، سازمان‌ها معمولاً از اختیارات اجرایی و مدیریتی گسترده‌تری نسبت به واحدهای اداری معمول برخوردارند و می‌توانند برنامه‌ها و سیاست‌های خود را با استقلال بیشتری طراحی و اجرا کنند. در این چارچوب، سازمان انجمن اولیا و مربیان نیز به عنوان یک نهاد عمومی غیردولتی تعریف شده که قادر خواهد بود با انعطاف بیشتری در حوزه‌های مالی، منابع انسانی و برنامه‌ریزی فعالیت کند.

وزیر آموزش و پرورش در توضیح این تحول ساختاری تأکید کرده است که هدف اصلی از این اقدام، فراهم آوردن بستر مناسب برای مشارکت فعال‌تر خانواده‌ها در فرآیند تعلیم و تربیت است. به اعتقاد او، تجربه نظام‌های آموزشی موفق در جهان نشان می‌دهد که حضور مؤثر خانواده‌ها در کنار مدرسه، می‌تواند به ارتقای کیفیت آموزشی، تقویت تربیت اجتماعی دانش‌آموزان و افزایش اعتماد عمومی به نظام آموزشی کمک کند.

کارشناسان تعلیم و تربیت نیز بر این باورند که اگر ساختار جدید با برنامه‌ریزی دقیق همراه شود، می‌تواند به شکل‌گیری نوعی «حکمرانی مشارکتی» در حوزه آموزش منجر شود؛ مدلی که در آن خانواده‌ها تنها نقش حامی یا ناظر را ندارند، بلکه در برخی فرآیندهای تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری آموزشی نیز مشارکت می‌کنند. چنین رویکردی می‌تواند فاصله میان مدرسه و خانواده را کاهش داده و احساس مسئولیت مشترک در قبال تربیت نسل آینده را تقویت کند.

از سوی دیگر، تبدیل انجمن به سازمان می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای ساماندهی فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی مرتبط با خانواده‌ها ایجاد کند. آموزش مهارت‌های فرزندپروری، تقویت سواد رسانه‌ای والدین، افزایش آگاهی نسبت به چالش‌های تربیتی در عصر دیجیتال و همچنین گسترش برنامه‌های مشاوره‌ای برای خانواده‌ها از جمله حوزه‌هایی است که انتظار می‌رود در قالب ساختار جدید با جدیت بیشتری دنبال شود.

با این حال، برخی صاحب‌نظران معتقدند موفقیت این تحول تا حد زیادی به نحوه اجرای آن وابسته است. به باور آنان، اگر سازمان جدید صرفاً به یک ساختار اداری بزرگ‌تر تبدیل شود و تغییر ملموسی در سطح مدارس ایجاد نکند، ممکن است اهداف اصلی آن محقق نشود. در مقابل، اگر اختیارات و ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده به شکل واقعی در خدمت تقویت ارتباط خانواده و مدرسه قرار گیرد، می‌توان امیدوار بود که این اقدام به یکی از اصلاحات مؤثر در نظام آموزشی کشور تبدیل شود.

در مجموع، تبدیل انجمن اولیا و مربیان به سازمان را می‌توان تلاشی در جهت تقویت نقش جامعه و خانواده در تعلیم و تربیت دانست؛ رویکردی که در صورت اجرای صحیح، می‌تواند گامی مهم در مسیر ارتقای کیفیت آموزشی، افزایش مشارکت مردمی و تحقق اهداف کلان نظام آموزشی کشور باشد.