حافظ شاعری که هنوز در کوچه‌های زندگی ایرانیان نفس می‌کشد

از عطر نارنج‌های شیراز تا خلوت عاشقانه در جوار آرامگاه لسان‌الغیب سفری به قلب شعر و هویت ایرانی.

به گزارش اخبار اصفهان، شیراز را باید قدم زدنفس کشید و با تمام وجود احساس کرد شهری که عطر بهارنارنج در خاطره کوچه‌هایش مانده و نام حافظ همچون بخشی جدانشدنی از هویت آن بر تارک تاریخ و فرهنگش می‌درخشد. سفر به شیراز برای من تنها دیدن یک شهر تاریخی و گردشگری نبود فرصتی بود برای ایستادن در جایی که قرن‌هاست شعر عشق و اندیشه در کنار هم زندگی می‌کنند جایی به نام حافظیه.

وقتی قدم به محوطه آرامگاه خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی گذاشتم پیش از آنکه چشمم به بنای باشکوه آرامگاه بیفتد حال‌وهوای متفاوت این مکان توجهم را جلب کرد. سکوتی دلنشین در میان رفت‌وآمد گردشگران جریان داشت عده‌ای آرام قدم می‌زدند برخی کنار مزار حافظ ایستاده بودند و گروهی نیز دیوان شعرش را در دست داشتند. انگار هرکس با دنیایی از حرف‌های ناگفته به دیدار شاعری آمده بود که قرن‌هاست زبان دل ایرانیان است.

در آن لحظه با خودم فکر کردم چه رازی در کلام این شاعر نهفته است که پس از گذشت چندین قرن هنوز هم آدم‌ها را از شهرها و کشورهای مختلف به این نقطه می‌کشاند؟

حافظیه فقط یک آرامگاه نیست بخشی از حافظه تاریخی و عاطفی مردم ایران است. اینجا نام حافظ را نمی‌توان تنها در نوشته‌های روی سنگ و تابلوهای معرفی جست‌وجو کرد او در نگاه بازدیدکنندگان زمزمه غزل‌ها ورق خوردن دیوان شعر و حتی سکوت کسانی حضور دارد که لحظه‌ای کنار آرامگاهش می‌ایستند.

معماری چشم‌نواز مجموعه نیز به این حال‌وهوا جلوه‌ای دیگر بخشیده است. گنبد مسی‌رنگ آرامگاه ستون‌های بلند فضای باغ و درختانی که محوطه را در آغوش گرفته‌اند تصویری ماندگار پیش چشم هر بازدیدکننده قرار می‌دهد. ترکیب هنر معماری ایرانی با طبیعت و شعرفضایی ساخته است که به‌سختی می‌توان از تماشایش گذشت.

حافظ شاعری که هنوز در کوچه‌های زندگی ایرانیان نفس می‌کشد

اما زیبایی حافظیه تنها در معماری آن خلاصه نمی‌شود. آنچه این مکان را زنده و متفاوت کرده پیوند عمیق مردم با شعر حافظ است پیوندی که از نسل‌های گذشته به امروز رسیده و همچنان ادامه دارد.

کمتر خانه ایرانی را می‌توان یافت که در آن نام حافظ با خاطره‌ای همراه نباشد. از شب‌های یلدا و دورهمی‌های خانوادگی گرفته تا لحظه‌های دلتنگی امیدعشق و تصمیم‌های دشوار زندگی دیوان حافظ جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ مردم دارد. بسیاری از ما بارها غزل‌هایش را خوانده‌ایم بی‌آنکه بدانیم چرا هر بار معنایی تازه از همان واژه‌های آشنا دریافت می‌کنیم.

شاید راز ماندگاری حافظ همین باشد او فقط از عشق سخن نگفته بلکه از انسان آزادگی حقیقت ریا امید و گذر عمر نیز گفته است. شعرش آینه‌ای است که هرکس می‌تواند بخشی از دنیای درونی خود را در آن پیدا کند.

در جریان بازدیدحضور گردشگران و علاقه‌مندان به ادبیات فارسی برایم جالب بود. خانواده‌هایی که برای ثبت خاطره‌ای مشترک آمده بودند جوانانی که در گوشه‌ای از باغ شعر می‌خواندند و گردشگرانی که با کنجکاوی به معماری و فضای آرامگاه نگاه می‌کردند. این صحنه‌ها نشان می‌داد حافظ دیگر فقط متعلق به شیراز یا حتی ایران نیست نام و اندیشه‌اش از مرزها عبور کرده و به بخشی از میراث ادبی جهان تبدیل شده است.

برای من ایستادن در جوار آرامگاه حافظ تجربه‌ای فراتر از یک بازدید گردشگری بود. گاهی انسان برای لمس تاریخ نیازی به ورق زدن کتاب‌ها نداردکافی است در مکانی بایستد که قرن‌ها روایت خاطره و اندیشه را در دل خود جای داده است.

البته چنین میراث ارزشمندی تنها با افتخار کردن به گذشته حفظ نمی‌شود حافظیه سرمایه‌ای فرهنگی و گردشگری است که نگهداری شایسته از آن توجه به امکانات بازدیدکنندگان معرفی عمیق‌تر آثار حافظ و فراهم کردن زمینه آشنایی نسل جوان با ادبیات فارسی را ضروری می‌کند. گردشگری فرهنگی زمانی به مقصد واقعی خود می‌رسد که بازدیدکننده پس از ترک یک مکان تاریخی تنها با چند عکس یادگاری بازنگرددبلکه شناخت و تجربه‌ای تازه با خود ببرد.

در روزگاری که زندگی با شتابی بی‌وقفه پیش می‌رود حافظیه فرصتی برای مکث است برای چند لحظه دور شدن از هیاهوی روزمره و شنیدن صدای شاعری که قرن‌ها پیش سروده اما هنوز حرف‌هایش برای انسان امروز تازگی دارد.

از حافظیه که بیرون می‌آمدم احساس می‌کردم شیراز را کمی بیشتر شناخته‌ام نه فقط از دریچه باغ‌ها و بناهای تاریخی بلکه از مسیر ادبیات و روح فرهنگی مردمانش.

شاید بتوان از بسیاری شهرها عکس گرفت از بناهای تاریخی بازدید کرد و خاطرات سفر را در قاب تصاویر نگه داشت اما بعضی مکان‌ها چیزی فراتر از تصویر به انسان می‌دهند. حافظیه از همان مکان‌هاست جایی که باید در آن قدم زد لحظه‌ای ایستاد و اجازه داد شعر بی‌واسطه با دل آدم سخن بگوید.