کدام بهمن‌ماه؟

بر اساس آمار ارائه شده در منابع خبري پروژه قطار سريع السير اصفهان – تهران سابقه‌اي 40 ساله دارد و براي اولين بار در فاصله سال‌هاي 1354 تا 1356 يک شرکت مهندسي ژاپني مطالعات پروژه را بر عهده گرفت که بعد متوقف شد.

اين پروژه مسکوت ماند تا اينکه در سال‌هاي 1383تا 1385 يک مهندس مشاور فرانسوي مطالعات 30 سال قبل‌تر را به هنگام سازي کرد. سپس کنسرسيومي ايراني- فرانسوي در فاصله سال‌هاي 1385 تا 1388 مطالعات را از سر گرفت و آن را نهايي کرد. در نهايت شوراي اقتصاد مصوبه اجراي اين پروژه را توسط فاينانس چين به تصويب رساند و قرار بود طبق پيش بيني‌ها پروژه «قطار سريع‌السير اصفهان- تهران» در دولت دهم (سال 1389 ) مورد بهره‌برداري قرار گيرد که اين اتفاق نيفتاد و حتي در دولت يازدهم نيز براي چندمين بار مورد بازنگري قرار گرفت.

اسفندماه سال 1393، پروژه قطار سريع السير اصفهان- تهران توسط رييس جمهور کلنگ‌زني شد تا در بهمن ماه امسال مورد بهره برداري قرار گيرد، اما اکنون سال 1397 رو به پايان است و نه تنها زمان بهره برداري اين پروژه فرانرسيده است بلکه بر اساس اعلام مسئولان مربوطه تا کنون فقط 12 درصد پيشرفت داشته است.

«محمد اسلامي» وزير راه و شهرسازي نيز بهمن ماه امسال (زماني که براي بهره برداري اين پروژه تعيين شده بود) در حاشيه احداث پل راه‌آهن قم گفته بود که «تکميل و راه‌اندازي قطار سريع‌السير قم-تهران- اصفهان به عنوان اولويت‌هاي مهم دولت تا سه سال و نيم آينده به بهره‌برداري کامل مي‌رسد.»

به گفته وي از آنجايي‌که بخشي از اين قطار از طريق فاينانس خارجي تامين مي‌شود، نوسانات اخير نرخ ارز راه‌اندازي به‌موقع آن را با مشکل همراه کرده و مذاکراتي براي حل مشکلات ايجادشده، انجام‌گرفته است.

اسلامي به اين نکته هم اشاره کرده بود که براي قطار پرسرعت تهران-قم- اصفهان سرمايه‌گذاري 5.2 ميليارد يورويي پيش‌بيني‌شده، البته دولت فقط 15 درصد از هزينه‌هاي آزادسازي مسير اين قطار را تامين مي‌کند و 85 درصد ديگر توسط آورده سرمايه‌گذار تامين مي شود.

   فرجام نامعلوم قطار سريع السير با اعتبارات قطره چکاني!

«حجت اله غلامي» معاون عمراني استاندار اصفهان در پاسخ به اين سوال که چرا با وجود دوبار کلنگ زني و دو بار پيش‌بيني زمان افتتاح، هنوز پروژه قطار سريع السير اصفهان- تهران در اين وضعيت باقي مانده است؟، مي‌گويد: «قطارسريع السير اصفهان- قم- تهران» يکي از مهم‌ترين پروژه‌هاي اين استان، به لحاظ حجم اعتبار، اثرگذاري بر اقتصاد استان اصفهان و همچنين تاثيرگذاري بر شبکه حمل ونقل و جابه جايي مسافر  است.

وي اضافه مي‌کند: هدف از اجراي اين پروژه، انتقال مسير سفر مسافران از نوع جاده اي به ريلي و فراهم ساختن امکان براي سفرهاي سريع، ايمن و ارزان به سمت قم و تهران است.

معاون عمراني استاندار اصفهان تصريح مي‌کند: مسير اين پروژه 410 کيلومتر، 244 کيلومتر از اصفهان تا قم و 166 کيلومتر مسير حدفاصل قم تا تهران است؛ البته بخشي که در اصفهان قرار دارد را ما بايد فعال کنيم و تهران نيز بايد از سمت ديگر پروژه فعاليت‌هاي لازم را شروع کند تا آن عملياتي شود.

وي با بيان اينکه متاسفانه اعتبار ويژه‌اي در بودجه ساليانه کشور براي اين پروژه پيش بيني نشده است، اظهار مي‌کند: قرار است محل تامين مالي اين پروژه با روش فاينانس باشد که در اين راستا پيگيري‌هاي لازم انجام شده است.

غلامي ادامه مي‌دهد: بخشي از مسير اين پروژه با استفاده از اعتبارات عمراني کشور تا سال 1389 اجرا و 15 درصد زيرسازي‌هاي آن انجام شده است، اما از آن سال به بعد اعتبارات عمراني براي اين پروژه در نظر گرفته نشد.

وي اضافه مي‌کند: شرکت چيني brec شرکتي است که تامين مالي از طريق فاينانس را برعهده دارد و در مرحله اول حدود 1.6 ميليارد يورو پرداخت کرده است اما به دليل وضع مجدد تحريم ها و پيش آمدن شرايطي خاص هر روز به بهانه‌هاي مختلف، موانعي بر سر راه اين پروژه به ويژه نقل و انتقلات بانکي و باز شدن LC (اعتبارات اسنادي) براي اجراي پروژه ايجاد مي‌شود.

معاون عمراني استاندار اصفهان با بيان اينکه قرارگاه خاتم الانبياء پيمانکار طرف قرارداد اين شرکت چيني است، مي‌گويد: خوشبختانه اين قرارگاه سه کارگاه را در سه موقعيت مختلف مسير پروژه برقرار کرده که يک کارگاه بعد از ورزشگاه بزرگ در انتهاي خط به عنوان کمپ اصلي، دوم در نيزار و سوم حد فاصل تهران- قم است.

وي تاکيد مي‌کند: حجم بسيار بالاي پروژه به هيچ عنوان جوابگوي برنامه زمان بندي که براي طرح تعريف شده، نيست. از اين رو در حال برگزاري جلساتي در استان هستيم تا يک زمانبندي جهت بهره‌برداري پروژه قطار سريع السير اصفهان- تهران براي سال 1402 تعريف و براساس آن جلسات کنترل پروژه را برگزار کنيم.

غلامي ادامه مي‌دهد: در حال حاضر هر 15 روز يکبار جلسات مشترکي با راه آهن جمهوري اسلامي ايران که مجري پروژه قطار سريع السير و زيرمجموعه وزارت راه و شهرسازي است، شرکت چيني و قرارگاه خاتم الانبياء به عنوان پيمانکاري که عمليات را انجام مي‌دهد، در اصفهان برگزار مي‌شود.

وي با ابراز نگراني از اينکه برخي سياست‌گذاري‌ها در ساختار پروژه‌ها تغييراتي ايجاد مي‌کند، مي‌گويد: به عنوان مثال پروژه قطارسريع السير اصفهان- تهران قرار بود توسط شرکت زيرساخت انجام شود، اما يک سال و نيم پيش تصميم گرفته شد که پروژه را از شرکت زيرساخت جدا کنند و در اختيار راه آهن قرار گيرد و براي همين اتفاق ساده، مدت زماني که بايد قراردادها از شرکت زيرساخت به شرکت راه آهن منتقل شود، حداقل شش ماه زمان تلف شد و اين فرايند انجام امور را به تاخير انداخت؛ جالب‌تر اينکه بار ديگر تصميم گرفته شده که پروژه به شرکت زيرساخت بازگردانده شود.

معاون عمراني استاندار اصفهان با تاکيد بر اينکه پروژه قطارسريع السير اصفهان- تهران بايد همچون پروژه آب استان در اولويت قرار گيرد، تصريح مي‌کند: اگر اين  پروژه بخواهد با اعتبارات عمراني ملي اجرا شود همين روالي که تاکنون طي کرده را باز هم ادامه خواهد داد که در اين صورت اين پروژه يا محقق نمي‌شود و يا سال‌ها طول مي‌کشد تا اعتبارات مورد نياز به صورت قطره چکاني از محل اعتبارات ملي به آن تزريق شود؛ از اين رو به هيچ عنوان به دنبال بحث اعتبارات ملي براي اين پروژه نيستيم و تنها راه حل را همان فاينانس مي‌دانيم.

وي خاطرنشان مي‌کند: براي اجراي زيرسازي‌ها و ريل‌گذاري‌ها پيش بيني اعتبار  مورد نياز از محل فاينانس انجام مي‌شود، مشکلي براي اجراي پروژه نداريم و بيشترين اتلاف زمان به خاطر جابه جايي بين شرکت ساخت و راه آهن يا موانعي به دليل وجود تحريم ها بوده است.

غلامي اظهار مي‌کند: براي قطار سريع السير اصفهان- تهران چهار ايستگاه در شهرهاي اصفهان، قم، تهران و فرودگاه بين المللي امام خميني(ره) پيش بيني شده است.