تأثیر افزایش دما بر حیاتوحش و اکوسیستمهای استان اصفهان؛ تغییر رفتار گونهها
حسین اکبری درباره تأثیر افزایش دمای هوا بر محیط زیست و اکوسیستمهای منطقهای، اظهار کرد: تابستان فصل گرم سال است و در این فصل با گرمای شدید، روزهای آفتابی طولانی و بهطور کلی دورهای گرم و خشک مواجه هستیم. طبیعتاً این شرایط بر زیستگاهها و حیاتوحش تأثیرگذار است و ما برای سازگاری با این شرایط، بهصورت شبانهروزی تلاش میکنیم نیازهای اساسی حیاتوحش را تأمین کنیم تا مشکلی برای گونهها ایجاد نشود.
وی افزود: زمانی که هوا گرم میشود، بهویژه در زیستگاههایی با اقلیم گرم و خشک، استپی و بیابانی، فصل گرم و خشک و بدون بارش ممکن است بیش از ۹ ماه طول بکشد. به همین دلیل، تمامی واحدهای محیط زیست بهصورت شبانهروزی تلاش میکنند نیازهای اساسی حیاتوحش را برطرف کنند.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی ادارهکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان ادامه داد: این اقدامات در سه محور اصلی انجام میشود؛ نخست، آبرسانی ثابت و سیار به حیاتوحش که حیاتیترین و کلیدیترین نیاز گونههای مختلف حیاتوحش است. محور دوم، تأمین امنیت و حفاظت از زیستگاهها و کریدورهای زیستگاهی است، چراکه در چنین شرایطی ممکن است حیاتوحش به مناطق پیرامونی مانند مزارع و سکونتگاهها وارد شود. محور سوم نیز تأمین غذاست.
اکبری با بیان اینکه در سالهای خشک و در شرایط خشکسالی شدید، در مناطق خاص و آسیبپذیر، علوفه خشک برای حیاتوحش تأمین و توزیع میشود، بیان کرد: خوشبختانه امسال با توجه به بارشهایی که در زمستان و اوایل بهار داشتیم، وضعیت پوشش گیاهی در زیستگاهها مناسب و تاکنون نیازی به تأمین علوفه وجود نداشته است. با این حال، سایر نیازهای اساسی حیاتوحش در قالب برنامهها و اقدامات مختلف، بهصورت شبانهروزی رصد و پاسخ داده میشود.
وی درباره اقدامات انجامشده برای تأمین آب مورد نیاز حیاتوحش توضیح داد: در حوزه آبرسانی ثابت، لایروبی تمامی منابع آبی از جمله چشمهها، مخازن و چاهها انجام میشود. همچنین تعمیرات اساسی بسیاری از این منابع آبی در دستور کار قرار دارد و در برخی مناطق، حوضچههای جدید ساخته میشود. در صورت نیاز نیز مخازن جدید تهیه و نصب میشوند و با استفاده از تانکر، آبرسانی انجام میگیرد.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی ادارهکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان اضافه کرد: در حوزه آبرسانی سیار نیز با استفاده از تانکر، مخازن بهصورت هفتگی پر میشوند و این اقدامات بهطور منظم ادامه دارد. آبرسانی ثابت و سیار تا اواسط پاییز و تا زمان نخستین بارشهای زمستانی ادامه خواهد داشت.
اکبری در پاسخ به این پرسش که آیا گزارشی مبنی بر گرمازدگی حیاتوحش دریافت شده است، گفت: زمانی که هوا به این شکل گرم میشود، قطعاً بر حیاتوحش تأثیراتی دارد و محدودیتهایی ایجاد میکند. با افزایش دما، نیاز حیاتوحش به سایر نیازهای اساسی از جمله آب و علوفه افزایش مییابد و از سوی دیگر، آسیبپذیری گونهها در برابر شیوع بیماریهای مختلف نیز بیشتر میشود.
وی افزود: برای جلوگیری از بروز مشکل، آب بهعنوان مهمترین نیاز حیاتوحش تأمین میشود. علاوه بر این، منابع آبی بهصورت مرتب و منظم پایش میشوند و در بسیاری از موارد، لایروبی، پاکیزهسازی و ضدعفونی منابع آبی انجام میشود تا آب سالم در اختیار حیاتوحش قرار گیرد.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی ادارهکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان ادامه داد: البته از سوی دیگر، خود حیاتوحش نیز طی سالیان متمادی با چنین شرایطی سازگار شده و سازگاری بسیار مناسبی برای تحمل گرما و عبور ایمن از این شرایط دارد. گونهها در فصل گرما رفتارهای خود را تغییر میدهند.
اکبری توضیح داد: برای مثال، زمان تغذیه و چرا را با ساعات مختلف شبانهروز تطبیق میدهند تا در ساعات اوج گرما، یعنی معمولاً از حدود ساعت هشت یا ۹ صبح تا چهار یا پنج بعدازظهر، در سایهها استراحت کنند و فعالیت خود را با شرایط گرمایی تطبیق دهند تا کمتر در معرض آفتاب و گرما باشند.
وی افزود: یکی دیگر از رفتارهای حیاتوحش در فصل گرما، افزایش فعالیت شبانه است. حتی گونههایی مانند قوچ و میش، آهو و جبیر که عمدتاً روزفعال هستند، بر اساس شواهد و بررسیهای انجامشده، در فصل گرم تغییر رفتار نسبی پیدا میکنند. برای مثال، زمانی که برای نوشیدن آب به چشمهها مراجعه میکنند، در برخی موارد این فعالیت را به ساعات شب منتقل میکنند تا انرژی کمتری از دست بدهند و از آفتاب و گرما دور بمانند.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی ادارهکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان درباره تأثیر باز بودن زایندهرود بر محیط زیست منطقه نیز گفت: زایندهرود همانطور که میدانیم، یک شریان حیاتی و حیاتبخش است؛ بهویژه در جغرافیای فلات مرکزی ایران. بخشی از مسیر زایندهرود نیز در اقلیم گرم و خشک و بیابانی، به سمت شرق، ورزنه، شهرهای پاییندست و تالاب بینالمللی گاوخونی قرار دارد.
وی ادامه داد: رودخانه زایندهرود از گذشته تا امروز نقش حیاتبخشی داشته و خدمات اکوسیستمی بسیار ارزشمندی ارائه کرده است. زمانی که آب در رودخانه جریان دارد، یکی از مهمترین خدمات اکوسیستمی آن، تعدیل هواست. قطعاً جریان آب، بهویژه در شرایطی که کشاورزی نیز در بستر رودخانه جریان دارد، بر تعدیل آبوهوا در مسیر رودخانه، شهرها و زیستگاههای پیرامونی تأثیرات بسیار مثبتی دارد.
اکبری افزود: از سوی دیگر، جریان آب تأثیر بسیار خوبی در حمایت از حیاتوحش وابسته به آب، بهویژه پرندگانی دارد که به زیستگاههای آبی وابسته هستند. همچنین حیاتوحش خشکیزی نیز در بسیاری از موارد به چنین رودخانهای وابسته است.
وی گفت: از طرف دیگر، جریان آب برای کشاورزی موجب حفظ اراضی کشاورزی میشود و اراضی کشاورزی نیز بهنوعی زیستگاه محسوب میشوند. بنابراین از هر نظر، امیدواریم جریان آب زایندهرود پایدار باشد؛ چراکه آثار مثبت گوناگونی دارد. علاوه بر این، جریان آب موجب تغذیه سفرههای زیرزمینی و آبخوانهای پیرامون رودخانه نیز میشود و اثرات آن بسیار گسترده است.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی ادارهکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان در پایان با اشاره به نقش مردم در حفاظت از محیط زیست، اظهار کرد: در چنین شرایطی همواره از همراهی و همکاری مردم، جوامع محلی، سازمانهای مردمنهاد و همیاران محیط زیست بهرهمند بودهایم و امیدواریم این همکاریها بیش از پیش تقویت شود.
اکبری تأکید کرد: حفاظت از محیط زیست موضوعی است که با تمام وجود به این نتیجه رسیدهایم که یک کار جمعی است و حتماً با همدلی و همافزایی میتوان از طبیعت و تنوع زیستی، بهویژه در شرایط گرمایی و تابستانهای گرم و خشک، بهتر حفاظت کرد و بهتر به نیازهای زیستی حیاتوحش پاسخ داد.
وی افزود: یکی دیگر از اقدامات مهم، تلاش شبانهروزی محیطبانان عزیز برای به حداقل رساندن تعارضات میان حیاتوحش و انسان است. در چنین شرایطی، با همکاری و همافزایی مردم و دستگاههای مختلف میتوان از بروز تعارضات احتمالی میان انسان و حیاتوحش جلوگیری کرد و حفاظت مؤثرتری از محیط زیست و گونههای جانوری داشت.
ارسال دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰