از رؤیای پاریس تا مواجهه با مرگ؛ نقد چهار فیلم کوتاه در پاتوق ۱۳۸

پاتوق ۱۳۸ فیلم کوتاه با نمایش چهار فیلم «بدرود پاریس» ساخته محمدابراهیم شهبازی، «پس از پدر» به کارگردانی نوشین معراجی، «تنها کنار هم» ساخته امید میرزایی و «درنای بزرگ» به کارگردانی میلاد بهشتی برگزار شد؛ آثاری که در نشست نقد و بررسی با حضور الهام باطنی، منتقد و مدرس سینما، از منظر فیلمنامه، روایت، فضاسازی، بازیگری و منطق دراماتیک مورد ارزیابی قرار گرفتند.

در ابتدای این نشست، فیلم «بدرود پاریس» با تمرکز بر سادگی روایت و نحوه شکل‌گیری جهان ذهنی شخصیت اصلی مورد بررسی قرار گرفت. باطنی، فضاسازی و بهره‌گیری از نشانه‌های مرتبط با پاریس را از نقاط قوت اثر دانست و تأکید کرد که فیلم با پرهیز از پیچش‌های روایی، روایت خود را ساده و منسجم پیش می‌برد. همچنین، پیوند میان فضای خیال‌پردازانه اثر و موقعیت شخصیت‌ها، از جمله عناصر مؤثر در شکل‌گیری فضای فیلم عنوان شد.

در ادامه، فیلم «پس از پدر» با تمرکز بر بازی بازیگر نوجوان، رابطه او با شخصیت قبرکن و نحوه پرداخت مفهوم مرگ در فیلم مورد بررسی قرار گرفت. بازی بازیگر نوجوان و شکل‌گیری رابطه او با شخصیت قبرکن از نقاط قوت «پس از پدر» عنوان شد؛ به‌ویژه در بخش‌هایی که فیلم به مواجهه شخصیت‌ها با مفهوم مرگ می‌پردازد. در مقابل، استفاده از لوکیشن قبرستان و نحوه چیدمان عناصر بصری، به دلیل تأکید بیش از حد بر جنبه‌های دکوراتیو، با رویکرد واقع‌گرایانه فیلم همخوانی کمتری دارد.

پس از آن فیلم «تنها کنار هم»، با تمرکز بر بازی علیرضا ثانی‌فر مورد بررسی قرار گرفت؛ بازی‌ای که از مهم‌ترین نقاط قوت اثر عنوان شد. در مقابل، تعدد خطوط فرعی و پراکندگی روایت از جمله عواملی دانسته شد که به تمرکز و یکدستی اثر آسیب زده است. باطنی بر اهمیت انتخاب دقیق سوژه و شکل‌گیری منطق دراماتیک از همان مراحل اولیه فیلمنامه تأکید کرد و این مسئله را از عوامل اساسی در حفظ انسجام روایت و پیشبرد درست داستان دانست.

«درنای بزرگ» نیز از منظر ایده و طراحی موقعیت مورد بحث قرار گرفت. ارتباطی که میان دو شخصیت زن در فضای اتاق پرو شکل می‌گیرد، به عنوان ایده‌ای جذاب مورد توجه قرار گرفت؛ اما منطق برخی تصمیم‌ها و رفتارهای شخصیت‌ها محل نقد بود. باطنی بر این نکته تأکید کرد که یک موقعیت صرفاً زمانی می‌تواند به مسئله‌ای دراماتیک تبدیل شود که فیلم بتواند انگیزه شخصیت‌ها و مسیر تصمیم‌های آنها را برای مخاطب باورپذیر کند.

در بخش پایانی پاتوق ۱۳۸، باطنی درباره سینمای اکسپریمنتال گفت این جریان با فاصله گرفتن از قواعد تثبیت‌شده سینمای کلاسیک و جریان اصلی، امکان تجربه در حوزه‌هایی همچون روایت، شخصیت‌پردازی، تصویر، صدا و تدوین را فراهم می‌کند؛ تجربه‌ای که می‌تواند به کشف شکل‌های تازه بیان سینمایی منجر شود.