درختان خودشان را فدای ما می‌کنند

اصفهان، شهری که با زاینده‌رود نفس کشیده، امروز در شرایطی به سر می برد که  سال‌ها است با خشکی رودخانه، آلودگی هوا و فرونشست زمین دست وپنجه نرم می‌کند. در چنین شرایطی، فضای سبز آخرین سپر زیستی شهر است. درختانی که گردوغبار را جذب می‌کنند، دما را می‌شکنند، ریه‌های شهر را زنده نگه می‌دارند و گاهی، به بهای فرسودگی و مرگ خودشان ، شهر را سرپا نگه می‌دارند.

به گزارش اخبار اصفهان در همین رابطه و برای آشنایی بیشتر با فعالیت سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری اصفهان، میزبان مجتبی حق‌شناس، مدیرعامل این سازمان در «ایستگاه گفت‌وگو» شدیم تا با وی گپ و گفتی داشته باشیم .

از وضعیت کلی فضای سبز شهراصفهان و از حال چنارهای شهر بیشتر برایمان بگویید

بدون اغراق باید بگویم شرایط فضای سبز اصفهان، به‌طور کلی، شرایطی بسیار فوق‌بحرانی است. این وضعیت شامل همه درختان و به‌ طور خاص شامل درختان چنار میشود ، درختانی که اولویت فضای سبز اصفهان هستند و یکی از میراث‌های کهن این شهر به شمار می‌روند.

مهم‌ترین عامل این وضعیت بحرانی چیست آیا می‌توان گفت همه‌چیز به خشکی زاینده‌رود برمی‌گردد؟

بله، ریشه بسیاری از مشکلات به محقق نشدن حقابه زاینده‌رود برمی‌گردد. طبق طومار شیخ بهایی، هفت سهم آب مربوط به آبیاری فضای سبز شهری اصفهان و تغذیه آبخوان‌ها است که این سهم‌ها متأسفانه محقق نشده است.علت آن هم خشکسالی‌های شدید، برداشت‌های بیش از حد در بالادست رودخانه و مشکلات گسترده‌ای است که کشاورزان، به‌ویژه کشاورزان شرق اصفهان، با آن درگیر هستند، تا جایی که بسیاری از آن‌ها زندگی‌شان آسیب جدی دیده است.

این وضعیت چه تأثیری بر مادی‌ها و درختان کهنسال شهر گذاشته است؟

بسیاری از مادی‌ها در مناطق قدیمی شهر و به ‌ویژه در ناژوان هستند ،جایی که درختان کهنسال چنار وجود دارند و حتی عمر آنها به دویست سال هم میرسد، اما متاسفانه با وجود اینکه امسال ، زاینده‌رود چهار بار جاری شد ، فقط یک بار به‌صورت بسیار محدود آب وارد مادی‌ها شد و عملا حقابه مادی‌های شهر وصول نشد و در این شرایط وقتی مادی‌ها بی‌آب می‌مانند، درختانی که سالها به این آب وابسته بوده‌اند، به‌شدت آسیب می‌بینند.البته وقتی آب در رودخانه جاری نباشد، با افت شدید سطح آب زیرزمینی و فرونشست زمین مواجه می شویم ، مشکلی که مردم در برخی مناطق آن را به‌وضوح می‌بینند.

متأسفانه در این سال‌ها، تعداد زیادی از چاه‌های شهرداری اصفهان هم خشک شده‌اند. یعنی هم رودخانه را از دست داده‌ایم، هم مادی‌ها را، هم بخشی از چاه‌ها را.

تغییر اقلیم و گرما چه نقشی در این بحران دارد؟

تغییر اقلیم نیز کاملا محسوس است، در چهار ماه اول امسال بر اساس گزارش سازمان هواشناسی می بینیم که ما ۴۳ روز اوزن بیش از حد نرمال داریم و همچنین  از ۱۲۴ روز، ۸۲ روز ذرات معلق بالاتر از حد نرمال بوده است.

درخت چنار به‌دلیل برگ‌های بزرگ و کرک ‌داری که دارد، آلاینده‌ها و ذرات معلق هوا را به‌خوبی جذب می‌کنند. این ذرات روی برگ‌ها می‌نشینند، روزنه‌ها بسته می‌شود، فتوسنتز مختل می‌شود و در نتیجه، درخت مجبور می‌شود زودتر از موعد برگ‌ریزی کند و در تابستان نیز ریزش برگ چنارها را میبینیم .

در واقع، درخت دارد فشار آلودگی را به جان خودش می‌خرد تا شهر قابل‌تحمل‌تر شود. به همین دلیل می‌گویم درختان خودشان را فدای ما می‌کنند.از طرف دیگر، از اردیبهشت تا پایان مهر، شاخص UV در بسیاری از روزها بالاتر از حد مجاز بوده و در تابستان حتی به عدد ۱۳ رسیده است.وقتی دما از ۳۰ درجه بالاتر می‌رود، فتوسنتز درخت تقریبا متوقف می‌شود و درخت برای بقا، قند ذخیره‌شده تنه خودش را مصرف می‌کند،  این یعنی تضعیف تدریجی.

شما در سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری اصفهان برای جبران کمبود آب چه اقداماتی انجام داده اید ؟

ما از سال ۱۳۹۶ طرح آب خاکستری را به اجرا در آوردیم و برداشت پساب را با حدود ۱۸۰ هزار مترمکعب در سال شروع کردیم و امروز به حدود ۱۰ میلیون مترمکعب برداشت سالانه رسیده‌ایم.پساب‌ها پس از تصفیه تکمیلی تا گرید A، طبق استانداردهای محیط زیست و بهداشت استفاده می‌شوند. هدف‌گذاری ما این است که در افق سال ۱۴۱۰، این عدد را به حدود ۳۰ میلیون مترمکعب در سال برسانیم تا برداشت از آب‌های زیرزمینی کاهش پیدا کند و فرونشست کنترل شود.

اصفهان با افتخار، اولین شهری است که طرح جامع آب شهری را اجرا می‌کند.در این دوره، بیش از ۱۲۷ کیلومتر لوله با سایزهای ۵۰۰ و ۷۰۰ میلی‌متر اجرا شده و حدود ۱۶۷ هزار مترمکعب مخزن ذخیره آب ساخته‌ایم.از جمله مهم‌ترین آن‌ها، ابر‌مخزن ۵۵ هزار مترمکعبی باغ رضوان است که نقش کلیدی در پایداری آبی شهر دارد.

سرانه هر شهروند از فضای سبز اصفهان با توجه به شرایط خشکسالی چه میزان است؟

اصفهان در دل کویر، ۵۷۰۰ هکتار فضای سبز شهری (شامل فضای سبز شهری و کمربند سبز) دارد. به‌ازای هر شهروند اصفهانی، حدود ۲۸ مترمربع فضای سبز اکولوژیک وجود دارد که رقم مناسبی است. هدف ما این است که این عدد را به ۳۰ مترمربع برسانیم، البته در این شرایط سخت، حفظ همین عدد هم یک شاهکار است.

تا چه اندازه مدیریت فضای سبز به سمت هوشمندسازی رفته است؟

کل فضای سبز شهر درختان و همه پارک‌ها شناسنامه‌دار هستند . در مناطق یک و سه، پروژه QR Code درختان در مراحل نهایی است و شهروندان می‌توانند با اسکن QR Code، اطلاعات کامل درخت، وضعیت آبیاری، کوددهی و هرس آن را ببینند و در صورت مشاهده مشکل، از طریق سامانه «اصفهان من» یا ۱۳۷ گزارش دهند.

برای نوروز چه اتفاق خوبی در فضای سبز  شهر رخ خواهد داد  و سال آینده چه برنامه‌هایی دارید؟ آیا در نوروز، چهره شهر را زیباتر خواهیم دید ؟

بله ، ما برنامه‌های گسترده‌ای داریم، احداث  ۱۱۰ المان شهری خاص از گل را در مناطق مختلف شهر داریم ، همچنین در میادین و چهارراه‌ها کاشت درختان شکوفه‌دار را خواهیم داشت.حدود ۳ هزار فلاورباکس بزرگ گل به روش کپه ای کاشت نیز ، در سطح شهر جانمایی می‌شود. هدف ما این است که با وجود همه سختی‌ها، حال مردم اصفهان را با دیدن زیبایی های فضای سبز و گل کاری ها بهتر کنیم.