تهدید معیشت چهار میلیون نفر در زنجیره صنایع دستی ایران

رکود اقتصادی، افزایش بدهی‌ها و انبوه چک‌های برگشتی، صدها کارگاه صنایع دستی اصفهان را در آستانه تعطیلی قرار داده و معیشت هزاران هنرمند و خانواده آن‌ها را تهدید می‌کند.

به گزارش اخبار اصفهان نماینده صنف و رییس اتحادیه صنایع دستی اصفهان هشدار داده است که ادامه این وضعیت می‌تواند به خاموش شدن چراغ کارگاه‌ها، تشکیل پرونده‌های قضایی متعدد و خروج تدریجی هنرمندان از این حرفه منجر شود.

نقش جنگ ۱۲ روزه، التهابات اجتماعی و بی‌ثباتی اقتصادی

به گفته مجدالدین تاج، جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، التهابات اجتماعی دی‌ماه و بی‌ثباتی شدید اقتصادی در فضای کسب‌وکار، بیش از هر بخش دیگری بر صنایع دستی ضربه وارد کرده است. او تاکید می‌کند که صنایع دستی با امنیت روانی و ثبات اجتماعی نفس می‌کشد و هر زمان جامعه ملتهب شود، گردشگر نمی‌آید، صادرات متوقف می‌شود، مشتری دست نگه می‌دارد و در نهایت کارگاه‌ها یکی یکی خاموش می‌شوند .

چک‌های برگشتی، ناامیدی هنرمندان و تهدید هویت فرهنگی

رییس اتحادیه صنایع دستی اصفهان افزایش بدهی‌ها، چک‌های برگشتی، تشکیل پرونده‌های قضایی و تعطیلی کارگاه‌ها را «هشدار جدی» توصیف می‌کند و می‌گوید بسیاری از هنرمندانی که زمانی ارزآوری داشتند، امروز گرفتار تأمین نان شب هستند. او معتقد است هنرمندان نه متخلف‌اند و نه سوءاستفاده‌گر، بلکه قربانی بی‌ثباتی اقتصادی شده‌اند و اگر امروز تصمیم قاطع برای نجات صنایع دستی گرفته نشود، فردا باید هزینه خاموش شدن کارگاه‌ها، از دست رفتن سرمایه اقتصادی و ضربه به هویت فرهنگی کشور پرداخت شود .

موانع بانکی، وام‌های سخت‌گیرانه و قوانین دست‌وپاگیر

به گفته تاج، هنرمندان در فرآیند دریافت حتی یک وام ساده از مجموعه‌های زیر نظر میراث فرهنگی با شرایط سنی (الزام زیر ۶۰ سال)، ممنوعیت دریافت هرگونه وام اشتغالی در پنج سال گذشته و سایر سخت‌گیری‌ها مواجه‌اند که دسترسی به تسهیلات را تقریباً ناممکن کرده است. او تاکید می‌کند که قوه قضاییه فقط مرجع رسیدگی به تخلفات نیست، بلکه باید به‌عنوان یکی از ارکان اصلی تأمین امنیت اقتصادی، با نگاه حمایتی از تولیدکنندگان و کارگاه‌های صنایع دستی وارد عمل شود و رویکرد صرفاً قضایی به بدهکاران این حوزه را اصلاح کند  .

گرانی مس، مواد اولیه و حذف صنایع دستی از سبد خرید

افزایش افسارگسیخته قیمت مواد اولیه، به‌ویژه مس و سایر فلزات، تولید را تا مرز عدم صرفه اقتصادی پیش برده و باعث شده صنایع دستی از سبد خرید بسیاری از خانواده‌ها حذف شود. در شرایطی که قدرت خرید مردم کاهش یافته و اولویت با هزینه‌های ضروری است، کالاهای فرهنگی و هنری – هرچند هویت‌ساز – اولین قربانی رکود تقاضا شده‌اند و این موضوع مستقیماً به تعمیق رکود در بازار صنایع دستی منجر شده است.

پیشنهادهای حمایتی برای نجات کارگاه‌ها

نماینده صنف صنایع دستی اصفهان برای جلوگیری از سقوط این بخش، مجموعه‌ای از راهکارهای فوری را مطالبه کرده است: حذف کامل پیمان‌سپاری ارزی در صادرات صنایع دستی، اصلاح بند ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده و معافیت مواد اولیه تولید داخل، اصلاح ماده ۳۷ آیین‌نامه اجرایی قانون صادرات و واردات برای تسهیل ارسال پستی و افزایش سقف خروج نقره همراه مسافر از سه به ۱۰ کیلوگرم. او همچنین تخصیص تسهیلات قرض‌الحسنه فوری برای احیای کارگاه‌های آسیب‌دیده و حضور نماینده تخصصی صنف در شوراهای حل اختلاف مرتبط را برای جلوگیری از اطاله دادرسی و نجات این بخش ضروری می‌داند.

وزن اقتصادی و اشتغال صنایع دستی اصفهان

از میان ۶۰۲ رشته صنایع دستی شناسایی‌شده در جهان، ۲۹۹ رشته به ایران و ۱۹۶ رشته به استان تاریخی و هنرپرور اصفهان تعلق دارد که حدود ۴۰۰ هزار نفر در این حوزه ساماندهی شده‌اند و با احتساب خانواده‌ها، معیشت نزدیک به چهار میلیون نفر به صنایع دستی گره خورده است. استان اصفهان حدود ۶۰ درصد تولید صنایع دستی کشور را در اختیار دارد و در رشته‌هایی مانند زری‌دوزی، قلم‌کاری، ترمه، نقره‌کاری، تذهیب، تحریر قرآن، نگارگری، خاتم‌کاری، میناکاری، منبت و قلم‌زنی روی فلزات شهرت جهانی دارد.