آشفته بازار صنايع دستي اصفهان در نوروز

صنايع دستي ارزش زيادي دارد و هنرمنداني که اين رنگ‌ها، طرح‌ها و نقش‌ها را در کنار هم به بهترين شکل قرار مي‌دهند، جايگاه والايي در هنر و صنعت اصفهان و ايران دارند، آيا اداره ميراث فرهنگي در ايام نوروز حامي اين قشر مهم خواهد بود؟

نمايشگاه فروش و عرضه صنايع دستي که هرساله همزمان با عيد نوروز در مجموعه باغ موزه چهلستون توسط اداره کل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان اصفهان برپا مي‌شود، همواره منتقدان سر سختي را داشته که مغازه داران و هنرمندان صنايع دستي ميدان نقش جهان در راس آنها قرار دارند.

کاسبان ميدان معتقدند که اين غرفه‌ها فروش آن‌ها را تحت تاثير قرار مي‌دهد و ميراث فرهنگي به عنوان متولي اصلي صنايع دستي به جاي حمايت از فروشندگان و هنرمندان با برگزاري اين نمايشگاه آن‌ها را ضعيف‌تر خواهد کرد.

يکي از فروشندگان ميدان نقش جهان در همين رابطه به خبرنگار ايمنا مي‌گويد: مغازه داران براي مغازه‌هاي خود هزينه‌هاي زيادي مي‌کنند، از هزينه جواز و دکور گرفته تا قبوض و ماليات و اجاره. اين غرفه‌هايي که در نزديکي ميدان نقش جهان براي فروش و عرضه صنايع دستي برپا مي‌شود هرساله ضرر زيادي به مغازه‌داران ميدان مي‌زند.

او با اشاره به نقش ميراث فرهنگي به عنوان متولي اصلي صنايع دستي در کشور ادامه مي‌دهد: تمام بازار و کسبه ميدان نقش جهان چشم اميدشان به بازار ايام عيد است، اما اداره کل ميراث فرهنگي اصفهان اين مسائل را در نظر نمي‌گيرد و به فکر منافع خودش است.

تکليف ماليات و اجاره ما چه ميشود!

مغازه‌داران ميدان نقش جهان هر سال هزينه‌هاي زيادي را متحمل مي‌شوند، يکي از دلايل نارضايتي کسبه از غرفه‌هاي صنايع دستي همين مسئله است. يکي ديگر از فروشندگان صنايع دستي ميدان در اين باره اظهار مي‌کند: مغازه‌هاي فروش و عرضه محصولات صنايع دستي در ميدان نقش جهان هزينه‌هاي زيادي مثل اجاره، ماليات، عوارض را در کنار هزينه‌هاي سرسام آور قبض‌هاي برق پرداخت مي‌کنند.

او مي‌افزايد: «زمستان در صنف صنايع دستي هيچ خبري نيست و به قول معروف قو در اين بازار پر نمي‌زند. در وقفه‌اي که بعد از عيد نيز وجود دارد اين صنف فروشي نمي‌کند. به نوعي همه در ميدان نقش جهان چشمشان به تعطيلات عيد نوروز است تا بلکه در اين دوران فروشي کنند. در اين شرايط ميراث فرهنگي در همسايگي ميدان نقش جهان بازارچه و غرفه فروش صنايع دستي راه اندازي مي‌کند تا همين اندک فروش عيد نوروز را نيز از فروشندگان در ميدان نقش جهان بگيرد.»

يک نفر ديگر از کاسبان نيز ضمن اعتراض به رويکرد ميراث فرهنگي در برپايي غرفه‌ها مي‌گويد: مغازه داران براي مغازه‌هاي خود هزينه‌هاي زيادي مي‌کنند، از هزينه جواز و دکور گرفته تا قبوض و ماليات و اجاره. اين غرفه‌هايي که در نزديکي ميدان نقش جهان براي فروش و عرضه صنايع دستي برپا مي‌شود هرساله ضرر زيادي به مغازه‌داران ميدان مي‌زند. اما اداره کل ميراث فرهنگي اصفهان اين مسائل را در نظر نمي‌گيرد و به فکر منافع خودش است.

غرفههاي ميليوني

در کنار جدل‌هايي که بين مغازه‌داران و غرفه‌داران نمايشگاه چهلستون وجود دارد، بحث قيمت ‌غرفه‌ها نيز حواشي بسيار زيادي به دنبال داشته است. يک هنرمند ميناکار در مصاحبه‌اي قيمت هر غرفه 9 متري را هفت ميليون اعلام کرد که بر اين اساس هر متر غرفه حدود 800 هزار تومان مي‌شود. اما معاون صنايع دستي اداره‌کل ميراث فرهنگي اصفهان در گفت‌وگو با اصفهان زيبا اين خبر را تکذيب کرد.

جعفر صالحي با بيان اين نکته که «نمايشگاه چهلستون کارکردي صرفاً در حد آشنايي مسافران نوروزي با صنايع دستي و خريد سوغات خوراکي خواهد داشت» گفته بود: «برگزاري نمايشگاه کاملاً بر عهده بخش خصوصي است و فقط براي مدل و به صورت نمادين از هر رشته صنايع دستي يک غرفه در نمايشگاه مشخص خواهد بود. نمايشگاه‌ها نبايد بر فروش صنايع دستي در ميدان تاثير بگذارند چون معاش خيلي از هنرمندان به فروش در مغازه‌هاي ميدان بستگي دارد.»

اما بر خلاف صحبت‌هاي معاون صنايع دستي اصفهان، فروشندگان صنايع دستي در ميدان نقش جهان معتقدند که برگزاري نمايشگاه بر فروش آن تاثير مي‌گذارد. يکي از اين فروشندگان باور دارد « بيشتر اين غرفه‌داران يا از شهرستان مي‌آيند و يا مغازه‌اي ندارند، اگر هم مغازه‌اي داشته باشند به قدري کارشان گسترده است و شعبه دارند که اين مبلغ هفت ميليوني که عنوان شده اگر درست باشد، براي آن‌ها چيزي نيست. اين کاسبان در کنار مغازه غرفه را هم مي‌گيرند و بر ميزان فروش ما بسيار تاثير مي‌گذارند.»

جاي فروش صنايع دستي در غرفه نيست

صنايع دستي ارزش زيادي دارد و هنرمنداني که اين رنگ‌ها، طرح‌ها و نقش‌ها را در کنار هم به بهترين شکل قرار مي‌دهند تا اين صنعت شکل گيرد جايگاه بالايي دارند. بسياري از هنرمندان صنايع دستي به فروش اين آثار در غرفه اعتراض دارند، يکي از مينا کاران اصفهاني در اين باره تصريح مي‌کند: « به من پيشنهاد شد که يکي از غرفه‌ها را امسال بگيرم، اما کار ما هنر است و محل عرضه هنر، غرفه نيست.»

او با اعتراض به فروش صنايع در غرفه و نمايشگاه فصلي مثل چهلستون خاطر نشان مي‌کند: «هنر اعلا صنايع دستي را در کنار محصولاتي مانند بدليجات و لواشک قرار مي‌دهند و عرضه مي‌کنند. هنرمندان صنايع دستي هيچگاه زير بار فروش محصولات در غرفه نمي‌روند. بلکه افرادي که مغازه ندارند و بيشتر فکر کاسبي هستند تا هنر، مشغول فروش آثار در اين نمايشگاه‌ها و غرفه‌ها مي‌شوند که خود اين نيز براي مغازه دار ضرر است.»

دامنه اعتراضات به نمايشگاه صنايع دستي چهلستون بسيار گسترده شده است و حتي عباس شيردل، رييس اتحاديه صنايع دستي استان اصفهان نيز در اين رابطه مي‌گويد: در کنار مغازه‌هاي ما در زماني که موقعيت خوبي براي فروش است، غرفه‌هايي داير مي‌کند. قطعاً اتحاديه صنايع دستي اصفهان مخالف برپايي اين نمايشگاه است.

در اين شرايط که قيمت‌هاي غرفه‌هاي نمايشگاه صنايع دستي حاشيه ساز شده و در کل برگزاري اين نمايشگاه باعث اعتراض گسترده فروشندگان صنايع دستي در ميدان نقش جهان شده است، بايد ديد واکنش ميراث فرهنگي چه خواهد بود. آيا نمايشگاه امسال با رويکردي نظير سال‌هاي پيش برگزار خواهد شد يا تجديد نظري درباره شکل و نوع ارائه صنايع دستي در اين نمايشگاه خواهد شد.