بیش از همیشه به زکریا و کشف الکل می بالیم

فرزانه مستاجران

شاید ما به عنوان مردم عادی هیچ گاه مثل امسال زکریای رازی و خدمتی که به جامعه روا داشت را درک نکرده بودیم. هر ساله 5 شهریور ماه روز داروسازی را به مناسبت روز زادروز محمد زکریای رازی جشن می گرفتیم  و تبریک می گفتیم اما انگار جور دیگری باید این دانشمند بزرگ را یاد کرد. امسال تمام جهان برای مبارزه با بیماری نوظهور کرونا دست به دامان کشف زکریای رازی یعنی الکل شدند.

محمدبن زكریای رازی از بزرگترین مفاخر جهان است که با کیمیاگری توانست در صنعت داروسازی  انقلابی عظیم ایجاد کند. وی خرد را از مهم ترین ابزار پیشرفت جهان میدانسته و در قسمتی از سخنان او آمده است ” با خرد بدانچه ما را برتر می سازد و زندگی ما را شیرین و گوارا می كند دست می یابیم و به خواسته ها و آرزوهای خود می رسیم. به وساطت خرد است كه ساختن و به كاربردن كشتی را دریافته ایم. چنان كه به سرزمین های دورمانده ای كه به وسیله ی دریاها از یكدیگر جداشده اند واصل گشتیم. پزشكی با همه ی سودهایی كه برای تن دارد و تمام فنون دیگری كه به آن فایده می رساند در پرتو خرد حاصل آمده است…” عنوان پدر علم شیمی برازنده وی بود زیرا زكریای رازی استعداد خویش را در زمینه ی علوم طبیعی، فیزیك و علم كیمیاگری به همگان نشان داد و با ممارست فراوان دانش كیمیای كهن را به علم شیمی نوین تبدیل ساخت و مكتب كیمیای تجربی و علمی را بنا ساخت. زکریای رازی بیش از 200 کتاب نوشته است که از مهم ترین آنها میتوان به الحاوی، طب المنصوری، من لا یحضره الطبیب، الجذر الحصیه، الاسرار، المدخل التعلیمی، الطب الروحانی، السیرة الفلسفیه، امارت الاقبال الدولة، اللذة و العلم الالهی، هو الطب الروحانی اشاره كرد. هر چند وی بسیاری از ترکیبات شیمیایی مانند اسید سولفوریک و اسید کلدریدیک را کشف کرد اما به نظر میرسد کشف الکل در این برهه از زمان به عنوان درخشان ترین آثار و کشفیات وی محسوب می شود. البته بهتر است آن را اتانول قلمداد كنیم زیرا الكل اصطلاحی است كه صدها ماده ی معروف دنیا چون اتانول و… را شامل می شود. زكریای رازی با روش تقطیر توانست به این كشف برسد. در این روش ماده ای چون آب و … مورد تبخیر قرار می گیرد و سپس در جای دیگری سرد و در انتها جمع آوری می شود و اینگونه الكل به وجود می آید.

بی گمان یکی از شاخه های بسیار مهم دانش پزشکی زمان ما دانش دارو شناسی و دارو سازی است، که مهارت روزمره را مطلبد و دانش داروشناسی از نیاز های اولیه است که  هیچ کدام از دست اندر کاران رشته های پزشکی از این دانش بی نیاز نیستند پزشک، داروساز، دندانپزشک، پرستار، ماما و دیگر وابستگان این رشته اگر دارو شناس نباشند در کار خود موفق نخواهند بود.متاسفانه به صورت كلی صنعت تولید دارو در كشورمان از سطح پایین برخوردار است در صورتی كه تولید باید در جایگاه قوی تری باشد بنابراین باید از تولید صنعت دارو حمایت شود تا تولید كننده با متقبل شدن هزینه های بسیار در این زمینه و استخدام افرادی متخصص، كیفیت داروها را افزایش دهد اما این حمایت به اندازه ی لازم وجود ندارد، البته در صنعت داروسازی كشور به پیشرفت خوبی رسیده است كه این امر از افتخارهای جامعه به شمار می رود اما در شرایط کرونایی کشور با کم بود داروهای اساسی دست و پنجه نرم میکند و اگر در شرایط عادی از دانشمندان داروسازی کشورمان حمایت شده بود و در این عرصه شایسته سالاری شده بود اکنون کشورمان به جایگاهی رسیده بود که داروهای تسکین کرونا را به جهان صادر می کرد و یا حداقل نیازهای کشور را برطرف مینمود.